vrijdag 26 april 2013

De top 5 Marvel films en hun maatschappelijke allegorieën

De Marvel Comics verhalen zijn na 50 jaar populairder dan ooit, want hun maatschappelijke kritiek is immer actueel en relevant. Of het is gewoon omdat mensen van schieten en explosies houden?

5. Spider-Man

De marketing-technische genialiteit van dit karakter is achteraf gezien zo voor de hand liggend dat je je afvraagt waarom het niet eerder bedacht was.
Spider-man is grappig, krachtig, slim en een contactgestoorde nerd. De ‘met veel kracht komt veel verantwoordelijkheid’ leus vertaalde zich in de hoofden van 3 generaties jeugd perfect naar hun eigen situatie. Je hoefde niet meer een supermodel van de planeet Krypton of een weeskind met miljarden te zijn om een superheld te worden. Spidey’s superkrachten zijn een metafoor (dat woord komt vast straks nog terug) voor zijn potentie. Ineens is goed zijn in Natuurkunde niet meer stom, het is machtig, het is belangrijk. En dat is natuurlijk wat iedereen die zich wel eens machteloos voelt (lees: de jeugd) wil horen. Warme broodjes dus, die stripboeken en films.

4. The Avengers

The Avengers is naast veel te cool ook zo’n extreem ongeloofwaardig concept, dat er een grote knipoog nodig was om ook het niet-stripboeken-publiek aan te spreken. Al dat gehumor laat weinig ruimte over voor geneuzel als karakterontwikkeling en ook de maatschappelijke content blijft hier minimaal. Toch heeft regisseur Joss Whedon er een kleine sneer naar de oorlogspolitiek in weten te stoppen. Supergeheimagent Nick Fury (Samuel L. Jackson, bekend van Samuel L. Jackson zijn) krijgt zijn budget van een mysterieuze internationale schaduw-regering, die in ruil daarvoor wil dat hij wapens gaat maken om te verkopen en/of oorlog te kunnen voeren. Nick Fury zelf besteedt zijn tijd liever aan het creëren van duurzame energie. Hierdoor wordt hij ontslagen, want aan dat soort linkse hobby’s kleeft geen winstoogmerk. Maar is zo’n business plan wel de wereldveiligheid waard? Nee. Dus gaat iedereen vechten in de vetste actiescene ooit.

3. Iron Man

Dit is misschien nog wel de meest actuele uit het rijtje. Tony Stark is een rijke arrogante uitvinder, die het vooral heel cool vindt om vette dingen te maken en zich er niet zoveel zorgen om maakt wat daarmee gedaan wordt. Natuurlijk blijkt uiteindelijk dat zijn business partner meer met de financieën dan met de ethiek bezig is, en zijn bommen en granaten ook verkoopt aan de terroristische organisatie The Ten Rings (heeft niks met Frodo temaken). Tony besluit dan om toch maar karma-punten te gaan scoren, stopt de wapenproductie van zijn bedrijf en gaat de terroristen verslaan. Dat is allemaal leuk en aardig, maar Iron Man gaat zelfs nog een stukje verder en weigert ook Amerika zijn wapens. Hierdoor is hij uiteindelijk de enige persoon op aarde met zoveel militaire macht. Een one man Nuclear Deterrence dus, of zoals hij het zelf zegt: “I’ve succesfully privatized world peace.”

2. Hulk

Naast al het innerlijke drama, de Jeckyll en Hyde metaforen, de waarschuwing dat je je woede en gevoelens niet op moet kroppen (want dan word je groen en shit) bevat ook Hulk een stevig staaltje strenge-blikken naar de Amerikanen en hun oorlogsfetish. Deze stripverhalen komen niet voor niets allemaal uit die gezellige hippy-tijd. Jeweetwel, met de Cubacrisis en de Vietnamoorlog. Hoewel Bruce Banner probeert geneesmiddelen uit te vinden, ontdekt/wordt hij met zijn Hulkerij per ongeluk een supermachtig wapen. Dat vindt het leger tenminste, dus die zetten vervolgens alles op alles om dat uit te buiten. Dat lukt natuurlijk niet, want hoogmoed komt voor de hulkvuist in je oogkas.

1. X-Men

Ook X-Men heeft zijn origine in de jaren zestig. In dit verhaal ontstaan er mutanten, een nieuw soort mensen (met superkrachten) en een metafoor voor welke minderheid dan ook in welke maatschappij dan ook. Discriminatie en onderdrukking kunnen dan ook niet anders dan volgen. Xavier (Martin Luther King Jr. zegmaar) zet zijn zinnen op het samenbrengen van de mensen en de mutanten, maar niet alle mensen zijn daarvan gediend en sommige senatoren pleiten zelfs voor registratie van die mutanten en hun superkrachten. Ook niet alle mutanten voelen overigens iets voor die samenleving. Erik Lehnsherr is meer een Malcolm X, en bevecht het racisme met een hardere hand. Als Jood en voormalig kamp-werker komt hij uit een andere achtergrond dan Xavier, die is opgegroeid in dure scholen als Oxford.
Voor de standpunten van Xavier en Erik is beide wat te zeggen. En door de discriminatie weg te halen van bestaande minderheden en te plakken op het concept ‘mutanten’ geeft het het publiek een verse en onbevooroordeelde blik op de situatie. Dit maakt X-Men, behalve een film waarin iemand lasers uit zijn ogen kan schieten, ook een van de beste uiteenzettingen van de verschillende aspecten van groepsgedrag en discriminatie waar ik me bewust van ben. Scholen zouden aan de hand van deze reeks les moeten geven.

Geschreven in 2012 voor VPRO Dorst.

Geen opmerkingen: